Bukan Perjanjian Dagang Biasa: 4 Fasal Paling Mengejutkan Dalam Pakatan Baharu Malaysia-AS

Pengenalan: Di Sebalik Sesi Jabat Tangan

Baru-baru ini, Malaysia dan Amerika Syarikat (AS) telah memeterai satu perjanjian perdagangan dua hala yang disifatkan sebagai satu peristiwa penting. Di media, tumpuan diberikan kepada pengurangan tarif dan pembukaan pasaran, iaitu aspek-aspek standard dalam mana-mana perjanjian perdagangan.

Namun, apabila teks perjanjian itu diteliti, terserlah beberapa peruntukan luar biasa yang membawa implikasi jauh lebih mendalam daripada sekadar urusan jual beli. Fasal-fasal ini berpotensi membentuk semula bukan sahaja landskap ekonomi negara, tetapi juga hubungan antarabangsa Malaysia. Artikel ini akan mendedahkan empat penemuan paling signifikan dan mengejutkan daripada perjanjian tersebut.

1. Aliran Pelaburan Songsang: Malaysia Akan Melabur USD70 Bilion di Amerika Syarikat

Secara lazimnya, perjanjian perdagangan antara negara maju dan membangun melibatkan aliran pelaburan dari negara maju ke negara membangun. Namun, perjanjian ini memaparkan satu komitmen yang berlawanan dengan kelaziman tersebut. Artikel 6.1.3 menyatakan bahawa Malaysia berjanji untuk memudah cara pelaburan bernilai kira-kira USD70 bilion di Amerika Syarikat dalam tempoh 10 tahun akan datang.

Ini adalah satu perkara yang sangat mengejutkan kerana ia meletakkan Malaysia, sebuah negara yang masih sedang membangun, dalam posisi sebagai pemacu pelaburan utama untuk mewujudkan peluang pekerjaan di dalam ekonomi terbesar di dunia. Analisis mendalam mencadangkan ini mungkin satu langkah timbal balik (quid pro quo) strategik untuk mendapatkan akses pasaran AS yang lebih luas, atau satu usaha untuk menanam modal Malaysia secara mendalam dalam sektor teknologi dan tenaga hijau AS bagi menjamin pulangan dan pemindahan teknologi pada masa hadapan.

"Malaysia shall facilitate, to the extent practicable, approximately USD70 billion in job-creating investment, including greenfield investment, in the United States over the next 10 years"

Malaysia akan memudah cara, setakat yang boleh dilaksanakan, pelaburan penjana pekerjaan bernilai kira-kira USD70 bilion, termasuk pelaburan dari peringkat awal, di Amerika Syarikat dalam tempoh 10 tahun akan datang.

2. Bukan Sekadar Rakan Dagang: Penjajaran Geopolitik Baharu

Perjanjian ini melangkaui skop ekonomi semata-mata dan menyentuh secara langsung dasar luar dan keselamatan negara. Bahagian 5, "Keselamatan Ekonomi dan Nasional," menggariskan komitmen yang mengikat Malaysia secara strategik kepada dasar luar AS.

Menurut Artikel 5.1 dan 5.2, sekiranya AS mengenakan sekatan ke atas negara ketiga atas sebab keselamatan negara, Malaysia dikehendaki mengambil langkah yang mempunyai "kesan sekatan yang setara" dan menyelaraskan kawalan eksportnya. Klausa ini secara efektif menyerahkan sebahagian daripada proses membuat keputusan dasar luar Malaysia kepada Washington. Ia memerlukan Kuala Lumpur untuk mengambil pendirian konfrontasi terhadap negara ketiga—walaupun negara tersebut mempunyai hubungan bebas yang kukuh dengan Malaysia—jika AS menganggapnya sebagai satu isu keselamatan negara.

3. Klausa 'Naik Taraf Automatik' Untuk Sektor Perkhidmatan AS

Salah satu fasal yang paling unik dan berimpak tinggi terkandung dalam Artikel 2.7. Ia merupakan satu bentuk klausa "Layanan Negara Paling Diutamakan" (Most Favored Nation - MFN) yang sangat berkuasa, atau kadangkala dirujuk sebagai "MFN-plus".

Secara ringkasnya, ia menyatakan bahawa jika pada masa hadapan Malaysia memberikan sebarang komitmen yang lebih baik kepada mana-mana negara lain, komitmen yang sama akan secara automatik diberikan kepada AS. Namun, fasal ini mempunyai satu pengecualian yang amat penting: ia tidak terpakai kepada sebarang komitmen yang dibuat kepada negara-negara ASEAN. Walaupun ia memberikan kelebihan “kalismasa depan” kepada AS, ia masih mengekalkan ruang dasar untuk Malaysia berunding secara bebas dalam blok serantaunya.

"This Agreement incorporates, mutatis mutandis, any commitment concerning trade in services that Malaysia has made or hereafter makes in a trade agreement to any third country, jurisdiction, or economy. This Article shall not apply to any commitment to the Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) under any ASEAN trade or investment agreement."

Frasa Latin "mutatis mutandis" bermaksud sebarang terma yang lebih baik yang diberikan kepada negara lain akan diguna pakai secara terus kepada AS, dengan pengubahsuaian yang perlu agar ia relevan dalam konteks perjanjian ini. Pengecualian penting untuk ASEAN turut dinyatakan dengan jelas.

4. Melindungi Gergasi Teknologi Daripada Cukai Digital

Di tengah-tengah perdebatan global yang hangat mengenai cara mengenakan cukai ke atas syarikat teknologi gergasi, perjanjian ini menetapkan satu pendirian yang jelas. Artikel 3.1 secara spesifik melarang Malaysia daripada mengenakan sebarang cukai perkhidmatan digital yang bersifat diskriminasi terhadap syarikat-syarikat AS.

Ini adalah satu isu yang sangat kontroversi di peringkat antarabangsa. Negara-negara seperti Perancis pernah cuba melaksanakan cukai sebegini dan berhadapan dengan ancaman tindakan balas daripada AS. Dengan menandatangani fasal ini, Malaysia bukan sekadar membuat komitmen fiskal, tetapi juga meletakkan dirinya di satu pihak dalam pertikaian global yang sedang berlangsung. Ini secara langsung mengehadkan keupayaan kerajaan untuk memperkenalkan mekanisme cukai baharu bagi menjana hasil daripada ekonomi digital yang sebahagian besarnya didominasi oleh syarikat gergasi teknologi dari AS.

Kesimpulan: Babak Baharu Dengan Ikatan Yang Lebih Mendalam

Pada akhirnya, perjanjian ini mewakili satu pertukaran strategik: sebagai ganti untuk akses yang lebih luas ke pasaran AS, Malaysia telah bersetuju untuk menerima tahap integrasi yang tidak pernah berlaku sebelum ini dengan jentera ekonomi dan keselamatan Amerika Syarikat. Komitmen ini secara asasnya membentuk semula autonomi dasar negara untuk dekad-dekad yang akan datang.

Ketika Malaysia melangkah ke babak baharu ini, persoalan yang wajar direnungkan ialah: apakah makna tahap integrasi ekonomi dan strategik ini untuk kedaulatan dan masa depannya dalam landskap global yang kompleks?

Sumber : 
- https://theindependentinsight.com/wp-content/uploads/2025/10/Annex-I-Schedule-1-Tariff-Schedule-of-Malaysia-General-Notes.pdf
- https://theindependentinsight.com/wp-content/uploads/2025/10/Agreement-Between-the-United-States-of-America-and-Malaysia-on-Reciprocal-Trade-%E2%80%93-The-White-House.pdf